ኣፍሪቃ  ናይ ዓለም ናይ መጻኢ ቀዳመይቲ ማዕከን ምንጪ ነዳዲ፡ The world’s Next Oil Hotspot .

ብደረጃ ንቕሓት፡ ትምህርት፡ ስነቑጠባዊ ፣ ባህላዊ ፣ማሕበራዊ ኣናባብራ፣ ትሕቲ ዜሮ ዝነበራ፡ ሃገራት ኣብ ምወዳእታ 19 ክፍለ ዘመን ካብ ከርሲ መሬተን ተፋሒሩ ብዝፈለቐ ዕቁር ሃብቲ ነዳዲ መብዛሕተአን ቁጠበአን ኣማሓይሸን ህዝበን ኣማቓሪሐን፣ ብመንኮርኮር ምዕባለ ዝተወንጨፋን፡ ኣብ ጠፈር ስፍራ ክሰርሓ ዝማጣጣራ ዘለዋ ሃገራት ብቁጽሪ ክንጠቕሰን ንኽእል ኢና።

ገለ ካብዘን መብዛሕተን ሃገራት ዓረብ ዝኾና ወነንቲ ዑቁር ሃብቲ ነዳዲ ፡ ዝውንነኦ ሃብተን ምኽንያት ናይ ዘልኣለም ዕንወተን ሕንፍሽፍሽን ክኾና ውን ተዓጺብና ኣለና። ከም ሊብያ፡ ኢራቕ፡ ሶርያን ዝኣመሰላ ሃገራት ገለ ካብተን ብዘለወን ሃብቲ ነዳዲ ዝሰዓበን ክስራን ዕንወትን ኩነታተን ክመሓየሽ ኢልካ ምሕሳብ ኣብ ዘየኽእል ደረጃ ዝበጽሓ’የን። ድሕሪ’ዚ ተቓራኒ ፍጻሜታት ኣብ ከርሲ መሬትካ ነድዲ እንተሃለወካ ዶ እንተዘይሃለወካ ይሓይሽ? …….እንተሎ ኸ? ኣብ ኢድ እተን 90% ዝወስዳ ናይ ዕደና ትካላትን ሃገራትን ኣሕሊፍካ ምሃቡ ዶ ዘይምሃቡ?…….. ኣየናይ ይሓሽ?

ኣህጉር ኣፍሪቃ ብዕቁር ባህርያዊ ሃብቲ መወዳድርቲ ኣልቦ ክንሳ፡ብድኽነት ውን ቀዳመይቲ’ያ። ናይ ሎሚ ኣርእስትና ቁጠባ ዘይኮነስ፡ ብዛዕባ ዕቑር ሃብቲ ነዳዲ’ዩ? እዛ ኣህጉር ብማዕድናት ኩሉ ግዜ ኣርእስቲ ሓያላን’ ምስኮነት እያ፡፡ ኣብዛ ሒዝናያ ዘሎና ዓመት ድማ ንኹለን ሃገራት ዓረብ በሊጻ መዛረቢ ዛዕባኣ ናብ ዕቑር ነዳዲ ተቐይሩ’ሎ።

ሓያላት ሃገራት ከም በዓል ሕብራት መንግስታት ኣመሪካ ምዕራብ ኤውሮጳን ዕቁር ሃብቲ ነዳዲ ከምዘለወን ዝፍለጥ ኮይኑ። ግን ንነዊሕ ስለዝሓስባ ኣቐዲመን ናይ ድኻታት ሃገራት ነዳዲ ወዴኤን ናብ ናይ ገዛእ ርእሰን ክምለሳ እየን ዝብል ዘይተረጋገጸ ትንታነ ሰሚዕና ንኸውን ኢና። እንተኾነ ብዙሓት ሓቅታት ከፍርስዎ ይረኣዩ ኣለዉ። ኣብ ዝተናወሐ ጊዜ ጸዓት ካብ ጸሓይን ንፋስን ኣብዝምእረረሉ እዋን ኣገዳስነት ነዳዲ እናተረፈ ክመጽእ ምዃኑ ቡዙሓት ሓቅታት ይእምቱ እዮም።፡

ንኣብነት እንተወሲድና፡ ብምኽንያት ምልውዋጥ ክሊማ ወይ ምውሳኽ ዋዒ ናይ ዓለምና ኣሳቢቡ፣ ኣብዝመጽእ ውሑድ ዓመታት ብነዳዲ (በንዚንን ናፍታን) ዝሰርሓ መካይን ኣብ መላእ ኤውሮጳ ክኽልከላ ኣብ መደብ ኣሎ። ኣብ ክንደአን ከኣ ብኤለክትሪክ ዝሰርሓ ማካይን ተሰሪሐን ድሮ ከኣ ኣብ ግብሪ ዊዒለን ከምዘለዋ ንሪኢ ኣለና። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣገዳስነት ነዳዲ ንክንደይ ዓመታት ዝኣክል በዚ ዘለዎ ፍጥነትን ዋጋን ክስጉም እዩ ዝብል ሕቶ ኣብዚ ግዜ ንጹር መልሲ ክወሃቦ ኣይክእልን’ዩ። ምኽንያቱ ደረጃ ምዕባለ ዓለም ብዓቢ ጋግ ተፋላልዩ ስለዝርከብ፣

ምናልባት ቀዳማይ ዓለም ሃልኪ ነዳዲ እንተኣውጊደን፣ ሳልሳይ ዓለም ግን ዕዳጋ ነዳዲ ከረጋግኣ ኳ ነዊሕ እዋን ከምዝወስደለን ሂያው መነባብሮአን ምስክር’ዩ።

እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ፣ ኣብ መወዳእታ ርብዒ ናይ 2020 ካብ drill bits ዝወጸ ጸብጻብ ከም ዝሕብሮ ዓለምና፡ ካልኣይ ዓርሞሽሽ ዕቑር ነዳዲ ከም Eagle Ford ክትረክብ ድያ ኣይክትረክብን ቐንዲ ኣሻቓሊ ጉዳይ እዩ ነይሩ። Eagl ford ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝርከብ ናይ ዓለምና ዝዓበየ ትሕተ መሬታዊ ዕቑር ሃብቲ ነዳዲን ባህርያዊ ጋዝን ዝሓዘ ጋብላ እዩ። እዚ ሕዛእቲ’ዚ 50.2 trillion cubic ጫማ ስፍሓት ከምዘለዎ ይፍለጥ። ዓለምና መተካእታ ናይዚ ጋብላ ክትረክብ እንተኮይና ተስፋኣ ካብ ኣፍሪቃ ጥራይ እዩ። ሳላ ድሕረትን ፡ስእነት ምዕባለን እዛ ኣህጉር ሃብታ ዘይትፈልጥን፡ ብዙሕ ዘይተፈተሸ ሃብቲን ከምዘለዎ ድማ’ዩ ዝንገረላ ኣፍሪቃ ……..

ጸብጻባት ከምዝሕብሮ ቀረብ ዘይትን ነዳድን ድሕሪ ቅሩብ ግዜ ከብቅዕ ምኻኑ እዩ። እዚ ኣባሃህላ እዚ ካብ ሓቂ ዝረሓቀ ኣይኮነን። ቀረብ ነዳዲ ናይ ዓለምና ምስቲ ጠለባቱ ክረአአ እንከሎ ጥርዚ እዩ በጺሑ ዘሎ። ሃልኪ ነዳዲ ኣብ ዝመጽእ ዓሰርተታት ዓመታት ኣብተን ዝምዕብላን ምስፍሕፋሕ ዝቅጽላ ዘለዋ ሃገራትን እኹል ኣይክኸውንን እዩ።

ምኽንያቱ እዚ ዝሓለፈ 5 ዓመታት ካብቲ ዝተዓደነ ሓድሽ ነዳዲ፡ ዝሃለኸ ነዳዲ ይበዝሕ ኔሩ ቀንዲ ሻቕሎት ኩባንያትት ነዳዲ እዩ፡፡ ብካልእ ኣዘራርባ ንዓለም ሓደስቲ ምንጪ ጋብላታት ነዳዲ የድልይዋ ኣሎው። እተን ዘለዋ ኣፍረይቲ ነዳዲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ብ3-4% ቀረባተን የውሕዳ ከም ዝለዋ ድማ ይንገር።

ሓድሽ ዕቁር ሃብቲ ነዳዲ ካብ ውሽጢ Guyana, Brazil ከምኡ’ውን ገማግም ባሕሪ Norway ዝወጽእ ነዚ ጋግ ንምጽባብ ክሕግዝ ተስፋ ተነቢሩሉ’ኳ እንተነበረ፡ ብተደጋጋሚ ምንጻግ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ግን ንምዕሩይነት ዕደና ነዳዲ ዘይቲ ዕንቅፋት ከይኮኖ ኣይተርፍን እዩ ።

እዚ ደወል እዚ ኣፍሪቃ ኣበርክቶኣ ክትገብርን ብዓለም ኣቃልቦ ክግበረላን ዓቢ ተራ ጌሩ ኣሎ። ኩባንያታት ዕደና ነዳዲ ውን ናብተን ቅድሚ ሕጂ ነዳዲ ኣፍርየን ዘይፈልጣ ሃገራት ከም በዓል ናሚብያ ዝኣመሰላ ድዃታት ሃገራት ኣተኩሮ ክገብሩ ጌሩዎም ኣሎ። እዚ ኣብ ናሚብያ ዝፈሪ ነዳዲ ብዓቀንን ዓቅምን ን ናይ ዓለም ዝዓበየ ኣብ ትሕቲ መሬት ዘሎ ተፈጥራኣዊ ጋብላ ነዳዲ Eagle ford ከም ዝወዳደሮ ይውረየሉ ኣሎ።

እዚ ኩነታት ድማ እቲ ካብ 1881-1914 ዝነበረ The Scramble for Africa ተባሂሉ ዝጽዋዕ ጉያ ናብ ኣፍሪቃ ንምዝመዛ ተፈጥራዊ ጸጋታት ኣፍሪቃ ዝነበረ ናይ ኤውሮጳውያ ጉያ ጉያ ታሪኽ ከይድገም የፍርሓካ። ኣፍሪቃ ንዝኾነ ዓይነት ወራር ድልውቲ ኣይኮነትን፡ ሰበ-ስልጣን ኣፍሪቃ ሃብቲ መዝሚዝካ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ምዕቡላት ሃገራት ዛጥ ምባል’ዮም ዝፈልጡ፡ ብዛዕባ ህዝቡ ወይ መጻኢ ዝሓስብ መንግስቲ ናይ ኣፍሪቃዊት ሃገር ክሳብ ሕጂ ኣይተራኣየን ዘሎ። ምስ’ዚ ኩሉ ድማ ምርካብ ዓበይቲ ተፈጥራኣዊ ጋብላታት ነዳዲን ባህርያዊ ጋዝን ንህዝቢ ኣፍሪቃ የዋጽኦ’ዶ?

እዚ Kavang ዝብሃል ዑቁር ነዳዲ 6.3million ዝምስፉሑ ጋብላ ክኸውን እንከሎ፡ ኣስታት 12billion በርሚል ዝኸውን ሓድሽ ናይ መጀመርያ ዘይቲ ትሕዝቶ ኣለዎ። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ድማ ካልእ ብ Reconnaissance Energy Africa LTD (TSXU, RECO, OTC, RECAF) ዝበሃሉ ካናዳውያን ተመራመርቲ ሓድሽ ምሉእ ጋብላ ተረኺቡ ኣሎ።

ኣፍሪቃ ኣብትሕቲ ሰፊሕ ዳህሳስ እያ ዘላ……………..

ሓደስቲ ኣፍረይቲ ሃገራት Sub saharan Africa ነቲ ዘይቲ ነዳዲ ዘለዎ ቀንዲ መሬት ብካርታ ክሳኣለኦ ጀሚረን ኣለዋ። ኣብዚ ግዜ እዚ ብvalidictorians class ተባሂለን ዝፍለጣ Nigeriaን Anglonlaን ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ከባቢ 4million ዘይተጻረየ በርሚል ይጩንጉዓ ምህላወን ይፍለጥ። እዘን ብዕቁር ባህርያዊ ሃብቲ ዝፍለጣ ክልተ ሃገራት ፍርያት ባህርያዊ ጋዝ’ውን ዓብሊለኖኦ ኣለዋ። ኣብ ከባቢኤን ዝርከባ ካላኦት ሃገራት ውን፡ ወላ’ኳ ከም ናይ ናይጀርያን ኣንጎላን ኣይመጣጠን ዓቕሚ ነብሰን ብ ኣማኢት ኣሽሓት ዝኣክል ዝተመጣጠነ በርሚል ዘይትን ጋዝን ከምዘፍርያ ይፍለጥ። ካብ ሎሚ ውሑዳት ዓመታት ከኣ ከም በዓል Uganda kenya Ghanaን Nigerን ውሕድ ዝበለ መጠን ነዳዲ ከውጽኣ ከምዝኽእላ ይእመት።

ዳህሰስቲ ነዳዲ ኣብዚ ግዜ እቲ ተስፍኦም ንናሚብያ ኣብ ካርታ ንኸእትውዋ እዩ። እተን ኣዝየን ዓበይቲ ከም በዓል Exxon, shells, total SA ዝኣመሰላ ግን ንናይ ናሚብያ ህቡብነት ኣፍልጦ ክህበኦ ኣይደለያ ዘለዋ። ቅድሚ ውሑዳት ዓመታት ምስ ዕብለላ ኩባናያ ሸል፡ Recon Africa ኣብ ናሚብያ ብምኻድ ናይ ነዳዲን ዘይቲን ሰፊሕ ዳህሳስ ኣካይዶ ነይሮም። ሓደ ዓሚቅ ዓቢ ጋብላ ክረኽቡ ከምዝኸኣሉ ድማ ይፍለጥ። እዚ ጋብላ Kavango basin ይበሃል።

ጋብላ Kavango ንBotswanaን Namibiaን ዘራኽብ ሰፊሕ ዞባ እዩ። ነዚ ዳህሳስ ንምክያድ ድማ ከቢድ ጻዕሪ ከምዝተኻየደ ይፍለጥ። ከምኡ ዓይነት ኣድካሚ ስራሕ ኣይተራእየን ክብሉ ይገለጽዎ ። ሓደ ካብቶም ዝዓብየ ናይ ዓለምና ርኽበታት መኽዘን ናይ ነዳዲ ክኸውን ተኽእሎታት ከምዘለዎ ከኣ ብዙሓት ተንተንቲ ይገልጹ። እዚ ዓቢ ጋብላ እዚ ብብዙሕ መንገድታቱ ንEagle Ford ከም ዝመስል ድማ ይግለጽ። ጠቅላላ ስፍሓት ናይዚ ኣፍሪቃዊ ጋብላ 6.3million ኩቢክ ሜተር ክኸውን እንከሎ። ናይ Eagle Fords ከኣ 6.7 million ጂኦግራፕያዊ ስፍሓት መሬት’ዩ ኣለዎ።

ዑቁር ዓቅሚ ትሕዝቶ ነዳዲ OOIP(Original oil in place) 12 billion መርቢል ክበጽሕ ከምዝኽእል ይግመት። OGIP(original gas in place) ኣዕቊሩዎ ዘሎ ጋዝ ድማ 119 TCF (ትሪልዮን ኩቢክ ፊት/ ጫማ) ይግመት። እዚ ቁጽሪ ሓቂ እተኮይኑ ቃል ብቃሉ ኩነታት ናይዚ ዞባ ምሉእ ብምሉእ ክቅየር ክኽእል’ዩ። ከምዚ ክግለጽ ዝጸንሐ እንተ ድኣ ኮይኑ ድማ ካብ ናይ Eagle Ford ብተዓጻጻፊ ክዓቢ እዩ። ምኽንያቱ ናይ Eagle Ford 2.4 billion OOIP ከምኡ’ውን 50 TCF (ትሪልዮን ኩቢክ ፊት/ ጫማ) OGIP ስለ ዝኾነ።

ብዛዕባ Oilprice ካብ ተዛረብና CEO ወይ ላዕላዋይ ሓላፊ ናይ Recon Jay park ዝበሃል ፡ ድሕሪ ምርካብ’ዚ ዓርሞሽሻዊ ጋብላ ነዳዲ ምስ መንግስቲ ናሚብያ ብምዝርራብ ፍቓድ ከምዝወሰዱ’ዩ ዝዛረብ። እዚ ትካል ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ናሚብያ ዝርከብ Kavango ጋብላ ብምልኡ ኣብ ትሕቲ Petroleum Exploration licence 73 ዝብል ፍቃድ ሒዝዎ ይርከብ። 90% ብጽሒት ድማ እዚ Recon Africa ዝበሃል ትካል ከምዝወስዶ ይፍለጥ። እቲ ዝተረፈ 10% ድማ National petroleum corporation ናይ Namibia ይብጸሖ። ምኹዓት ካኣ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ ሰነ 2020 ክጅመር ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ። ምስ ኩነታት ናይ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ግን ክሰናኸል ከምዝኽእል ይግመት።