እንታይ ምስኮንኩ ድየ፡

 

ኣተኻ ወጻኻ ናይ ዘረባ ጸይቂ

ክንዲ ሙቑር ዕላል ምሸተ-ምሸት ቆይቒ

ኣበይ ኔርካ ምስ መን ምስተማሳቐሉ

ብሕቶኺ ኣእምሮይ ዘንቢሉ

ምርመራኺ ም’ሳኣንኩ ምመላሱ

ኣብዘይ ነበርክዎ ኔረ ኢለ ይሕሱ

ኣድራሻይ ከኣ ይጠፋኒ መሊሱ፡

ብሓሶቶይ  መልሓሰይ  ይሓይኽ

ነዓኺ ግን ይብለኪ ሕርኽርኽ

ክንዲ ሸልል -ትወስድኒ ናብ ህልኽ

ተዝንብለይ ኩርማጃት  መሾንቦባ

ተስምዕኒ ናይ ባኮ ዘረባ፡

ሹዑ ይጸልኣኪ መመሊሰ

ዘይምለስ ምስኮነኒ ተጣዒሰ

ምስ’ተኻራከርና ምስተፈኻኸርና

ክንጠሓሃር  ምስ’ተቓራረብና፡

ነዊሕ መልሓስ   ቶጎጋ ምስ ዒግታ

ዘይእኩብ ኣእዳው  ዘራጊቶ ወስታ

ከንደይ ሻዕ ኣለኒ ብፍቕሪ ምሕጽንታ

ተጸሊኡኒ ሎሚስ  ናይ ሓንጎል ጸወታ፡

ንፍቕሪ ዝኸውን ንፋይ ምስ’ተሳእነ

ኣነ ትብሊ ይብል ከኣ ኣነ

ኣይትዳነዪ ኣይዳነ፡

እንታይ ምስኮንኩ ዶ’የ ፍቕርና ረሲዐ

እቲ ጽቡቕ ምስልኺ ብሰንኮፍ ሰኒዐ

ንክመንዎ፡

ዘዳለኽዎ

ኩሉ ኣቋሩጸ

ምህዳም መሪጸ፡

ሩሕቕ ኢለ’ባ ረከብኩልኪ  ተኽኣ

ከይተቐየርኪ ምስተርፍኪ ኣብኣ

“ተጻዊቱለይ” ‘ትብል ቃል ካብ ኣፍኪ ወጺኣ

ኣይትመዝምዝኒ  ማዕረማዕረ ንኹን

ኣጻዊተኪ እምበር ኣይተጻወትኩልክን

ካብ ናትኪ ዝዓቢ ኣነ ኣይበደልኩን

በቢ ኲዕሶኻ ምጽዋት

መን  ይሰዓር መን ይዕወት

ምክንያት ገዲፍኪ ረኣዪ ውጺኢት

እንታይ ምስ ኮንኩ ዶ’የ

 ሕነ ፈድየ?

ቀስ ብቀስ

በደል ብበደል ይዕበስ

እሾኽ ከኣ ብእሾኽ ይንቀስ

ብወገንኪ ደኣ ታይ ኣምጾኦ ምጥዓስ።

ኪዳነ ንጉሰ

1/11/2015

55ዓመትዶክተር

 

 

ብኣሕጽሮተ-ቃል እዩ ዝኸውን እምበር “ኢና” ክንጽውዓ እያ መሪጻ። ንሕና ውን ምስ ሰብኣውነታ ዘይኮነስ ምስ ሽማ ክንላማመድ ኣየጸገመናን። መንደቕ ተጸጊዓ ድሕሪ ኩሉ ተማሃራይ እያ እትቕመጥ። ካብ ተማሃሮ ዝውጽእ ጫውጫውታስ ይትረፍ ካብ መምህር ዝወጽእ ድምጺ ውን ከምዝርብሻ ርዱእ እዩ። ኣይተሳተፈትን ከይትበሃል፡ንዓኣ ኣብዝምልከት ሕቶ ኮነ ርእይቶ ተጠንቂቓ እያ ትምልስ። ክትዛረብ ከላ ቃላታ ጸቒጣ፡ኣጻብዕታ ገታቲራ ዘይንቡር ፍጥነት ኣዘውቲራ ጹፉፋትን ከበድቲ ቃላትን እያ ተውጽእ። ሓንሳእ ሓንሳእ ንዝሰረሐቶ ሓረግ ይቅረታ ሓቲታ ከም ብሓዱሽ ኣስተኻኺላ ትጅምሮ። ኣብቶም ብዕድመ ካብ 20 ክሳብ 30 ዝኾንና ደቂ ክላሳ ግን ዘምጸኦ ለውጢ ኣይነበረን። ንጌጋታታ ኣባና ከይበጸሐ፡ባዕላ ተረዲኣ ባዕላ ኣስተብሂላ ባዕላ እያ ትእርሞ። ኣብ እትዛረቦ ዘረባ ተዳጋጋሚ “እወ” ብቛንቛ እንግሊዘኛ ተድምጽ። ናታ ኣገባብ ኣዘራርባ ምዃኑ ድሕሪ ገለ ማዓልታት ኢና ክንላመዶ ተገዲድና። ኣብ ምሳሕ ሰዓት ኮነ ናይ ሻሂ ሰዓት ካብቲ ዝወዓልናሉ ክፍሊ ወጺኣ ኣብቲ መተሓላለፊ (ኪሪዶር) ከም ፈረስ ደው ኢላ እያ ተሕልፎ። ብርግጽ ምስ ዝኾነ ሰብ ተታናኺፋ ርእየያ ኣይፈልጥን እየ። ሰላም እንተዘይበልካያ ኣየተሓሳስባን እዩ።ምኽንያቱ ኢድካ ምስእትሰደላ ፍርቂ ኣጻባዕታ ክትጭብጥ ጥራይ እያ ትፈቕደልካ። መላእ ክላስ ንዓኣ ሞራል ንመሃብ ዘብህግ ሰብኣውነት ን ምዕሩግ ኣለባብሳን ከምዘለዋ ይምስክረላ።
ሚስጢር ዝሓቖፈት ምዃና ጥርጣረይ እናዛየደ መጸ።ደፊረ ክሓታ ግን ኣገዳሲ ኮይኑ ኣይተሰማዓንን። ምስኣ ዝኾነ ዓይነት ርክብ ክህልወና ከምዘይክእል ውን ኣቀዲመ ዝገመትክዎ እዩ ኔሩ። ይኹን እምበር ንክልቴና እተራኽብ ናይ ትጽቢት እዋን ተረኽበት። ኣብ ኢንዳስትሪታት ናይ ምብጻሕ ስነ-ስርዓት ድሕሪ ምፍጻምና። ኣነን ኢናን ኣብ ሓደ ጣውላ ንሰዓት ዝኣክል ክንጽበ ምዃንና ተነግረና። ኣብዚ እዋን እዚ ከይተዛረብካ ምሕላፍ ማለት ካብ ጽለኣት ሓሊፉ ካልእ ክትርጎም የጸግም እዩ። ብዛዕባ እቲ ዝወዓልናዮ ዝጀመረ ዕላል ትፈትዎን ዘይትፈትዎን እናገለጸት ክትክፈተለይ ጀመረት። ድሕሪ ገለ ዕላል “ ጹቡቕ ኢኺ ተዕልሊ። ኩሉ ሳዕ ሱቕ ኢልኪ ክርእየኪ ከለኹ ትኸብድኒ ኢኺ።” ክብል ኣርሒቐ ክምርምራ ደለኹ። ይኹን እምበር ቀንዲ ሕቶይስ ኣይነበረን። ምዝራብ ከምእትፈቱን፡ ግን ኣብ ኣኬባ ዘይኮነስ ራስ ብ ራስ ክኽውን ከሎ ከምዝብረሃ ኣብረሀትለይ። እነዕለሉ ዝነበርና ቋንቋ እንግሊዘኛ እዩ ዝነብረ። ድሮ ኣብ ይንቨርሲቲ መምህር ከምዝነበረት ካብ ዕላልና ረኸብኩዎ። ነብሳ ከተፋልጥ እንከላ ማዕረ ክንድኡ ወይ ማስትሬይት ዲግሪ ከምዘለዋ ውን ኣይትዛረብን እያ። እቲ ንዓይ ሕቶ ዝኾነኒ ከኣ ክንዱኡን ካቡኡ ንላዕልን ክህልዋ ከምዝክእል ግን ድሕሪ እቲ ንዓዳ ገዲፋ ብሰበብ ትምህርቲ ኣብ ፈረንሳይ ዝተቐመጠቶ 8 ዓመታት እንታይ ዓይነት ልቐብ ደረጃ ትምህርቲ ሒዛ ከምዝወጸት እዩ ምፍላጥ ኣብዩኒ። ምኽንያቱ ምሳና ምስእቶም ካልኣይ ደረጃ ናይ ሃገር ፈረንሳይ ዘይወዳእና ተማሃሮ ኣብ ሆተላት ይኹን ኣብ ዝተፈላለይይ ቤትጽሕፈት ተቐባሊት ጋሻ(receptionist) ንምዃን እያ ትመሃር ዘላ። ካብዚ ስልጠና ሒዛቶ ክትወጽእ እትኽእል ምስክር ወረቐት ኣቀዲማ ዝወነነቶ ጥራይ ዘይኮነስ ንከምዚ ከማና፡ ፈሪማ ብቕዓት ተማሃሮ እትመዝን ዝነበረት እያ። እዚ ሕቶ ምስ ኣቅረብኩላ፡ ካብ ትጽቢተይ ወጻኢ መላእ ታሪኽ ሂወታ ከተዕልለኒ እያ ድልውቲ ኮይና።
ተማሃሮ እናተመደበት እያ ዓብያ። በቲ ኣብ ዓውደ-ትምህርቲ እተርእዮ ዝነበረት ተገዳስነትን ብወለዳን መምህራናን ዝግበረላ ዓቢ ክንክን ሓዊሳ ዳርጋ ዕንቅፋታት ከይረኣየት’ያ ባህጋ ተርዊ ዝነበረት። ኣብ ዝደለየቶ ይንቨርሲቲ መሪጻ ክትመሃር ዘጸግም ኣይነበረን፡ ካብ 5 ኣሕዋታ ማእከለይቲ ዝኾነት “ ኢና” ኣብ ዘመነ-ትምህርቲ ብዘይካ ትምህርቲ ካልእ ንዓኣ ዘገድስ ጉዳይ ኣይነበረን። ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ክላሳት ከኣ ኣብ ይንቨርሲቲ ውን ብሉዑል ነጥቢ ቀዳማይ ድግሪ ድሕሪ ምምራቓ፡ ማስትሬይት ንክትመሃር ዝጎደላ ሞራል ኣይነበረን። ንሱ ውን ከምቲ ዝሓለፈ በዲሃቶ፡ ኣብ ከባቢ 25 ዓመታ ከኣ ናይ ማስትሬይት ትምህርታ ኣጠናቐቐት። ብዘመዝገበቶ ሉዑል ነጥቢ ኣብ ሕንብርቲ እቲ ዘዕበያ ይንቨርሲቲ መምህር ኮይና ክትቁጸር ከኣለት። ተማሃሪት ኮይና ትማላለሶ ዝነበረት ቀጽሪ ይንቨርሲቲ መምህር ኮይና ክትማላልሶ ከኣለት። ኣብዚ እዋን እዚ ካብ ብርክት ዝበሉ ማሓዙታ ናይ መርዓን ዕርክነትን ጠለብ እኳ እንተቀረበላ ” ንከምዚታት ዘሳሲ እዝኒ ግን ኣይነበረንን” ትብል ኢና ጣዕሳ ዝተሓዎሶ። ምኽንያቱ ክሳብ ሒጂ ምስ ወዲ ቀሪባ ውን ኣይብልን እየ። ከሙኡ ኢለ ከይሓታ ግን ሕርቃኑ ዝወጸ ሕቶ ኮነኒ። ይኹን እምበር ኣብ መንጎ ዕላላ ካብቲ እልቢ ቃላት ዘውሕዝ ዝነበረ ልሳና ዓዕሪፋ ፍሽኽ ብምባል እያ ካልእ መልእክቲ ሂባትኒ፡ “ (je suis bete) ኣነ እንስሳ እየ” ክትብል ንትጽቢተይ ህንጡይነት ከምዝውስኽ ገበረትኒ። ትሪኢ ሹዑ ሓደ ካብቶም ዝሓቱኒ ዝምድና ጌረ እንተዝነብር፡ሎሚ ብዘይውላድን ብዘይሓዳርን 55 ዓመተይ ኣይመብዓልኩን። ኣነ ኮ ልደተይ ከብዕል ከሎኹ ከማኹም ሽምዓ ኮነ ቶርታ ኣይውልዕን እየ። ኣይቆርስን እየ። ብርግጽ ኣዕሩክተይ መጽሓፍቲ እዮም ግን መጽሓፍቲ ትንፋስን ምንቅስቃስን የብሎምን። ብሓጺሩ ናብ ሕቶኻ ክምለስ፡እንታይ እያ ኔራ እታ ሕቶ እሞ?” ብምባል ስሚዕተይ ሓዋወሰትለይ።

” እወ ኣብዚ ፈረንሳይ መጺኺ ብምንታይ ተመሪቕኪ እንታይ እዩ እቲ ሰርቲፊኬት?” ደገምኩላ።
“እወ እሱ ደኣ ዶክትሬይት ዲግሪ እዩ።”
“እህ ህ ህ ህ” ኣድመጽኩ ብስንባደ። ኣብርእሲኣ ዝነበረኒ ኣረኣእያ፡ኣኽብሮት፡ ርሕቀት፡ ኩሉ ከም ስርዓት (automatic) ክስተኻኸል ተፈለጠኒ። “እወ ኣነ ግን ከሙኡ ክብል ኣይደልይን እየ። ኣብዚ ክላስ ንዓኻ ውን ብሒትካ ስለ ዝሓተትካኒ እየ ዘዕለልካ ዘሎኹ። እንድዒ ዳርጋ ናይ መጀመርያ ሰብ ታሪኽ ሂወተይ ዘሕልሎ ዘሎኹ ሰብ ኢኻ።”

ድሕሪ ገለ ዓመታት ኣገልግሎት ምምህርና ኣብ ይንቨርሲትይ ሌጎስ ናይጀርያ፡ ስኮላር ሺፕ ስለዝረኸበት እያ ናብ ሃገር ፈርንሳይ መጺኣ። ቅድሚ ናይ ዶክትሬይት ምዱብ ትምህርቲ ምጅማራ ከኣ ነቲ ካብ ዓዳ ዘምጸአቶ ማስትሬይት ድግሪ ሰለስተ ዓመት ከም ሓዱሽ ተማሂራ ከተሐድሶ ኣገደድዋ። ልክዕ ሰለስተ ዓመት ምስ ሓለፈ ውን ናብ ሕልማ ዝኾነ ዶክትሬይት ክትሳተፍ ኣይከኣለትን። “ ቦታ ተሳኢኑ፡ንዓመታ” ገለን ዝኣመሰሉ ምስምሳት ካልእ ክልተ ዓመት ከምእትኸስር ገበሩዎ። “ልቢ ዝኣዘዞ ንጉስ ነይመልሶ” ኮይንዋ ብትዕግስቲ ኣብቲ እትደልዮ ትምህርታ ክትቅጽል ከኣለት። ኣብዚ መንጎ ትምህርቲ ሒጂ ውን ንጾታዊ ዝምድና ዝኸውን መንፈስ ኣይነበራን። ድሕሪ ናይ 8 ዓመት ተኻታታሊ ትምህርትን ምርምርን እቲ ካብ ዝለዓለ ይንቨርሲቲ ሴርቦን ፓሪስ ዝወሃብ ማዕርግ ዶክተር ወነነቶ። ኣብዚ እዋን እዚ ጓል 48 ዓመት ኮነት። ናይ ውላድን ሓዳርን እዋን ከምዝሓለፋ ‘ዃ እንተተረደአት በቲ ማዕርግን ብሕጂ እትድህስሶ ሂወትን መጽናዕታትን ኣብ ምቕያር እዛ ዓለም ኣዚኣ ከተበርክቶ እትሓልሞ ሕልሚ ክትረጋጋእ ምዃና ተስፋ ትገብር ነበረት።

ምስ ዓበይቲ ጸገማት ናይ ምርጻም እምበኣር ኣብዚ እያ ጀሚራቶ። ንስራሕ ኣብ ዘቕረበቶ ጠለባት ተቐባልነት ኣይረኸበን። ምስኣ ዝተመረቑ ኩሎም ክስርሑን ላዕለዋይ ጽፍሒ ክወሃቦም እንከሎ ንሳ ግን ነብሳ ኣብ ሓንቲ ጸባብ ገዛ ናይ ተማሃሪት ረኸበታ። እዚ ጉዳይ ኣዚ ካብ እዋን ናብ ኣዋን ከተሓሳስባ ጀመረ። ናይ ደላዪት ስራሕ ምዃና ኣብ ምኒስትሪ ዕዮን ክትምዝገብን ገለ 400€ ዝኸውን ወርሓዊ ሓገዝ ካብ መንግስቲ ክትጽበ ጀመረት። ከም ኩሉ ሰብ ሓንሳብ ሓንሳብ ብዝተፋላለየ ሰበብ ስለዝቛረጽ ኣብ ቤትጽሕፈት ጉዳይ ወሃብቲ ሓገዝ ከይዳ ሪጋ ተጸብያ ጉዳያ ብፍኒስትራ ከተሳልጥ ትግደድ። ድሕሪ እዚ እዋን እዚ ከኣ ኣዚያ ተጎደአት። ድሕሪ ንውሕ ዝበለ ኣዋርሕ ኣብ ኢምግራሽን ናይ ኣስተርጓሚት ስራሕ ረኸበት ንእስታት ሓሙሽተ ዓመት ከኣ ኣቡኡ ሰርሐት። ነታ ድነ ተስፋኣ ምቕራጽ ኣንጸላልይዋ ዝነበረ ነብሳ ከኣ ቁሩብ ዝተማሓየሸ ሂወት ከተንብራ ጀመረት። ካብቲ ዝነበረቶ 12ሜ° ዝምግፍሑ ናይ ተማሃሮ ገዛ ከኣ ወጸት። ካልእ ክሽነን መደቀስን ዘለዎ ናይ ሶሻል ገዛ ክወሃባ ዕድል ረኸበት። ሎሚ እቲ ናይ ምትርጓም ስራሕ ኩንትራቱ ምስወደአ ከም ብሓዱሽ ደላይት ስራሕ ኮይና ተመዝገበት። ብሓደ ኣማኻሪ ናይ ስራሕ ዝኮነ ከኣ ገለ ነገር ክትገብር ከምዘለዎ ኣተባባዓ፡ ናይ ሪሰፕሽን (reception course) ስልጠና ክትወስድ እሞ ስራሕ ብቀሊሉ ክትረክብ ከምእትክእል መከራን ኣቅረበላን። ናይ ምንጻግ መሰል ስለዘይብላ ከኣ ተቐበለቶ። ናብቲ ስልጠና ንምክፋል ሓደ ከቢድ ናይ ብቕዓት ፈተናን ክልተ ቃለ መጠየቕን ሰጊራ እያ ኣትያ። ብርግጽ ንዓኣ ቀሊል ኔሩ ክኽውን ይኽእል እዩ። ኣነ ክዝክሮ እንከለኹ ድሕሪ እቲ ቀዳማይ ናይ ኢንግሊዘኛ ፈተና ኩኩ ሰብ ተስፋ ቆሩጹ እዩ ወጺኡ። ምኽንያቱ ን30ሕቶ ብ10ደቒቕ ክሮኖሜተር ዝዓይነቱ ፈተና እዩ ኔሩ። ናብዚ ትምህርቲ ክመጽእ እንከልኹ ዶክተር ምዃነይ ረሲዐ እየ ዝመጽእ። ክትብል ናብ ሰማይ እናጠመተት ኣርሒዝቀ ከምዝሓስብ ገበረትኒ። ብውሽጠይ ከኣ 55ዓመት ዶክተር ብምባል ተገረምኩ።

ይቕጽል፡ ኪዳነ ንጉሰ፡ 2017/04