ኣቦይ ዕጡቕ፡ ሓጻር ዛንታ by grmay asfeha anki,

ኣቦይ ዕጡቕ

—————

ሓጻር ልቢ ወለድ ዛንታ።

ደራሲ ግርማይ ኣስፍሃ ዓንቂ፡

“ኣቦይ ዕጡቕ….ኣቦይ ዕጡቕ” ዝብል ዳሃይ ንካሜራ ቁጽሪ ዓሰርተ ኣናወጻ። ኣብታ ዝራሓቀት ኩርናይ ናይታ ክፍሊ ኮይኖም፡ኢዶም ኣልዓሉ።”ኣጋይሽ መጽዮምኹም ስለዘለዉ፡ ኣብ ኣፍደገ ተረኸቡ”።ተረኛ ተቀባሊ በጻሕቲ ኣስሚዕዎም ተዓዝረ።ኩሎም ኣብታ ክፍሊ ዝነበሩ እሱራት ንሕድሕዶም ተጠማመቱ።ኣቦይ ዕጡቕ ካብ ዝጸንሕዎ ዕጽፍጻፍ ኮቦርታ ተንሲኦም፡ ሰንከልከል እናበሉ ካብታ ክፍሊ ክወጹ ተራእዩ።ዘይተገረመ እሱር ኣይነበረን።

ኣቦይ ዕጡቕ ንዕስራ ዓመታት’ዮም ተሓይሮም።እተን ዓሰርተ ቀዳሞት ኣብ ዕጹው ሸላ! ነቦይ ዕጡቕ” ተበሪህዎም ከዕልሉ ርእየዮም “ዝብል ሰብ የለን።”ኣቦይ ዕጡቕ ብምንታይ ኢኹም ተኣሲርኩም?” እትብል ሕቶ ንባዕላ ቤት ማእሰርቲ’ያ ንዐኦም።እዛ ሕቶ፡ ዓሚል ኣቦይ ዕጡቕ’ያ።ንሶም ውን ሓንትን ዘይትቅየርን መልሲ’ያ ዘላቶም።” ዕጡቕ ኔረ!” ሓንትን መለቀብታ ዘይብላን መልሶም’ያ።ነዚኣ ውን ዕረ እናጣዓመቶም’ዮም ዘድምጽዋ።በዚ ኻኣ’ያ እዛ” ኣቦይ ዕጡቕ ” ትብል ሳጓ ለጊባቶም ። ነዛ ሳጓ መን ከምዘልገበሎም፡ ዝክሪ የብሎምን።ነቦይ ዕጡቕ ይትረፍ’ዶ ስልጣንያ ኣንጠልጢሉ ክበጽሖም ዝመላለስ በጻሒ፡ደሃዮም ክሓትት ተ ወ ር ዝብል ሰብ ‘ውን ተራእዩን ተሰሚዑን ኣይፈልጥን።”እምበር ዶ ካብ ሰብ’ዮም ተፈጢሮም!”?ኢሉ ዘይግረምን ንውሽጡ ዘይሓትትን እሱር ይከሰስ’ዩ።ዓዶምን ዓውዶምን ዝፈልጥ ሰብ ኣይነበረን። “ኣቦይ ዕጡቕ ስድራ ወይ ዉን መቅርብ’ዶ የብልኩምን’ዩ”? ኢለ ዝሓቶም ጋኔን ኮይኑ’ዩ ዝስምዖም። “ካብዚ ምስ ወጻኹም ናበይ ኢኹም ክትከዱ”? ንዝብል ሓታቲ፡ “ክወጽእ ድየ”? ብምባል’ዮም ተገልቢጦም ዝሓትዎ።እቲ ቤት ማእሰርቲ ከም ሓደ ኣገዳስን ዑቅባ ከምዝርእይዎ፡ ዝፈልጦም የለን።ሎሚ ግን፡ ፍልይቲ ዕለት’ያ ነቦይ ዕጡቕ።ንፈለማ እዋን ጋሻ ዘይኮነስ ኣጋይሽ መጺኦሞም።

“ናይ ሎሚ ፈታዊኻ ናይ ጽባሕ ጸላኢኻ ክኸውን ስለዝኽእል፡ ምስጢርካ ኣብ ምውጻእ ተጠንቅቕ” ትብል ብሂል፡ ሻድሸይቲ ህዋሱ’ያ።ውሽጡ መቃብር’ዩ።ልቢ ሰብ ክጉርጉር ግን፡ ሃነፍነፍ እብል።’ወገነይ’ ኢሉ ልቡ ዝኸፍተሉ መቅርብ ኮነ ዓርኪ የብሉን።”ጻቅጥ” እዮም ዝብልዎ ተቀማጦ ኩዶ ንፋሻ። ቁንጹብ ኣካላቱ፡ ጥንቢ’ዩ።ሽሙ ጉዑሽ ይኹን’ምበር ብወዲ ፎቶ’ዩ ዝጽዋዕ።ብጉልበት ዘይበልጾ መሰታ የብሉን።ማዓንጣ ግን ትበተኽ. . ሰም ኣይብልን! ብዓይኑ’ዩ ዝዋቃዕ።እተን ጨምጫማት ኣዒንቱ፡ ዝባላዕ ጨረርታ ኣለወን።ገጹ ኣአሽኹ ክንድር እንከሎ…. ንሓሞት ነብሪ ዝዘርግ ውቃበ’ዩ ዝዓስሎ።ብባህሪኡ ቴፍናን’ዩ። “እዝስ እንቋዕ’ኳ ጉልቡት ኣይኮነ” ደቂ ዓዱ ዝደጋግምዋ ዘረባ’ያ።ወዲ ፈቶ ሓደ ወለድ’ዩ። ኣብ መበል 30 ዓመት ዕድሚኡ’ዩ ተመርዕዩ።ድሕሪ ሓሙሽት ዓመት ኣብ 1980 ወዲ ተበኲሩ። ‘ታይ’ ሞ ምስ ሰብ ዝቃዶ ባህሪ ኣይተዓደለን።ምስ ባዓልቲ ቤቱ ነብሰ- ጾር እንከላ ዝጀመርዎ ነገር፡ ድሕሪ ጥምቀት ወዶም ተፈላልዮም።ባዓልቲ ቤቱ፡ ጸቅጢ’ዩ መሪርዋ።ወዲ ፈቶ ሕድገት ኣይመባልዕቱን’ያ።ምስኡ እንካብ እትቁረን”እፎይ” ኢላ ሓዲራ ኣይትፈልጥን።”ዲሆሮኛ’ዩ። ሓደ መዓልቲ፡ ኣብ ዘይወጾ ህጉም ክኽተት’ዩ። ዲሆሮኛ ሰብ፡ ቆድዩ ኣይቕድዎን’ዩ!’ ትብል ኔራ’ያ። ወዳ ናይ ኣብኡ ከይወስድ ስግኣት ኔርዋ።እንተኾነ ልዕሊ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝጸንሕ ዕድመ ኣይተዓደለን።ንወዲ ፈቶ ሓንቲ ሕማም ውን ኔራቶ’ያ- ልዕልና።ምስኡ ዝዓበየት ሕማም’ያ።ብንእሱ ሕዱር ሕማም ልዕልና ኣጥርዩ።ከም ኣሳሳዪ ነገር፡ ባዕሉ ኣባኢሱ ባዕሉ ክሽምግል’ዩ ዝህንደድ።ነገር ፈጢሩ፡ ነገር ከምሓድር ይቀዳደም።ኮምኡ ጌሩ ዝብርሆ የለን።

ኣብ 1981 ዓ.ም. ኩዶ ንፋሻን ከባቢኣን ብሕሱም ደርቂ ዝተጠቅዓሉ ዓመት’ዩ።ብዙሓት ደቂ’ቲ ከባቢ ድማ፡ስድራቤቶም ንምጥዋር፡ ኣብ ዘይኣምንሉ ዕላማ ብምስላፍ ጠበንጃ ጸላእቶም ታሓንገጡ።ገሊኦም ከኣ፡ “ኣዳኖይ ገደፋኒ” ብዞዓይነቱ ዕሸላዊ ስሚዒት ስዒቦሞም ተዓጥቁ። ወዲ ፎቶ ሓደ ካብ’ዞም ዳሕረዎት’ዩ።ምስ ረድኢ ዝተባህለ ጸብደል ጎበዝ ናብ ሚሊሻ ስርናይ ተጸንቢሮም።ረድኢ ብንእሱ ስድራቤቱ ዝሞትዎ ዘኽታም’ዩ።ብሓሙሽተ ዓመት ዝንእሶ ‘ደበሶም’ዝባሃል ሓው ውን ኣለዎ።የግዳስ ደበሶም ሓዊ ረድኢ ኣእምርኡ ከምቲ ዝድለ ኣይማዕበለን።ጎዳኢኡ ይጎዳእ ስሑው’ዩ።ረድኢ ከኣ ነዚ ስሑው ሓዉ፡ ኣብታ ዘኽቲሞም ዝዓበዩላ ህድሞ፡ ሓድግዎ’ዩ ምስ ወዲ ፎቶ ዓርኩ ዝወገነ።ርጉም ሓውቦ ግዳ ኣለዎም። ንደበሶም ሓዉ፡ ሓውብኡ ደርብዩ ከምዘይድርብይዎ ምህሙን ተስፋ ነበሮ።

ኣመል ምስ መግነዝ’ዩ።

ወዲ ፈቶ፡ዓብላሊ ናይ ምዃን ስምዒቱ እናሓደረ ወትወቶ።እቶም ስርናይ ዘዋህለሎም ከክንዲ ዕጭ ዝኮኑ ኣባጽሕ ግን ኣይተጻዕድሉን።ይጥቀም ኣይጥቀም ኣብ ዝተላዕለ ኣርእስቲ፡ገናሒ ናይ ምዃን ስሚዒቱ ገንፈለ።ዘይሩ ዘይሩ ስልጣን ብኸመይ ክጭብጥ ይኽእል ኣብ ሓሳብ ተሸኽተ።ብተግባር’ምበር ብሓሳብ ስልጣን ከምዘይትጭበጥ ከኣ መደምደምታ ገበረ።ፍጥር ካብ ዝብል ትኩር’ዩ።ኣይመንፈቕ ኣይዓመት ባህርት’ቲ ስርዓት ከለሊ ከኣለ።መገዲ ስልጣን ንምርካብ ግን፡ ክባላሓት ኔርዎ።ውሽጡ’ዩ መማኽርቱ።ብሓሳብ ተበልዐ።ንሓለፍቲ ምብላዕን ምስታይን ነብሰ-ምትሓት ጌይሩ ጸብጸቦ።ኣየዕረፈን ግን፡ ይሓይሽ ናብ ዝበሎ ሓሳብ መረሸ።ናብ ስልጣን ናብ ዘሕኩር ፍ ል ስ ፍ ና!

እቶም ብስርናይ ዝታዓስቡ ምልሻ፡ ኣብ ከባቢ ዓዶም’ዮም ዓስኪሮም ዝነበሩ።ካብቲ ዝዓስከርሉ ነቅጣ፡ ናብ ኩዶ-ንፋሻ፡ ስዓትን ፈረቃን’ዩ ዝወስደሉ ንእግረኛ።እታ ካብቲ ዝነበርዎ ነቕጣ ምሕድግ ኢላ ትርከብ እንዳ ስዋ መውዓሊቶም’ያ።ጉዑሽ ስዋ ሓሓንፊፎም ነቲ ከባቢ ደውሾሞ’ዮም።ብተሪር ወታሃደራዊ ሕጊ ዝቅየዱ ኣይነበሩን።

ምሸት ዓርቢ’ዩ።ረድኢ ንወዲ ፎቶ ካብ ቴንዳ ኣዛዚ’ቲ ምዓስከር ክወጽእ ርእዩ ተገረመ።ናብቲ ትሕቲኡ ዝነበረ ኣኻውሕ ከየንቆልቆለ ተዳህዮ።ካብ ወዲ ፎቶ መታዓስብቱ ዝቀርብ ሰብ ኣብቲ መዓስከር ኣይነበሮን።መማኽርቲ ረድኢ እንኮ ንሱ’ዩ። ወዲ ፎቶ ብቁልጡፍ ደበኽ በሎ።”ከመይ ውዒልካ ረድኢ ዓርከይ። ኣይሲኢነካ እንድየ ኣበይ ደኣ ውዒልካ”?

“ዋእ ኣይትማሊ’ንድዮም ኣድኪሞምና። ክንደይ ኩርባን ሽንጭሮን ድዮም ኮለል ከብሉና ውዒሎም። ድካም ምውጻእ ኣብዩ’ታ ወዲ ፎቶ ዓርከይ ደቂሰ’የ ውዒለ”።

“ዋእ… ረድኢ ዓርከይ እዚ ደኣ ናተይ ኢልካ ሓዞ’ምበር”ኣስናኑ ገልሃሉ።

“‘ታይ ደኣ’ኸ ናይ ዳሓን ዲኻ ኣብቲ ቴንዳ ናይቲ ኣዛዚ ኣቲኻ ጸኒሕካ?” ልቡ ከምዘይርከብ እናፈለጠ ሓተተ ረድኢ።

“ዳሓን’የ ንእግረ መገደይ’የ ኣላጊሰ ጸኒሐ”።

“ኣነስ ዝቕረብ ኮይኑ ዘይስምዓኒ’ቲ ኣምሓራይ ጸዋግ’ዩ” ገጹ ሸመቀቖ።

“ኣይትበል እንተቀሪብካዮ ጉድ’ዩ ክጥዕም!ኣነስ ኣምሓራይ ኮይኑ ዘይስምዓኒ”

“ብሓቂ ድኻ..እሞ’ስዋ ደኣ ሰቲና ዘይንመጽእ ደልየካ ከኣ ኣለኹ”።

“ንኺድ ። ናይ ዳሓን ዲኻ’ከ?”

“ኣይ ናይ ዳሓን’የ”። ተታሓሒዞም መገዶም ቀጸሉ።

ኣብታ ዝኣተውዋ እንዳ ስዋ ነዊሕ ኣይጸንሑን።የግዳስ ካብታ ገዛ ክወጹ እንከለዉ መሬት ዓይኒ ሒዙ ነበረ።ረድኢ ሓሳብ ኔርዎ።”‘ታይ ድዩ መሲሉካ ወዲ ፈቶ ዓርከይ? ደበሶም ሓወይ ትፈልጥ ኢኻ በይኑ’የ ሓድገዮ መጺአ ዘለኹ።ሓውቦይ ከኣ ትፈልጦ ኢኻ ጥራይ ኢዱ ኮይኑ ኣይኮነን ኢዱ መሊእሉ እንከሎ ውን ጡብ ብዕራይ’ዩ።እዚኣቶም ከኣ እተን “ራሽን” ዝብልወን ቁሩብ ስርናይን ዘይተ-መይትን ሰው ከየብሉልና፡እነዉኻ ጥርቅም ኢሎም።ስለዚ ንሕማቅ ምዕልቲ’ለ ዝዓቆርኩወን ቁሩብ ሰልዲ ኣለዋኒ’ሞ፡ ነዚ ሓውይ ቁርብ እኽሊ ሸሚተሉ ክመጽ።ናብዚ ቆላሉ ገጸይ ክወርድ ደልየ ኣለኩ”ክብል ሓሳቡ ኣካፈሎ።

“ዋእ ቆላ ደኣ ገድሊ እንተረኸቡኻ’ከ?” ስግኣቱ ገለጸሉ።

።”ዋይ ገድሊ ወደይ’ታይ ይፈልጡኒ ንዓይ! ብረተይ እኮ ኣብ ገዛና ሓቢኤያ’የ ክኸይድ”

“እወ ኮምኡ እንተ ጌርካ ዳሓን’ዩ። ገሊኦም ሓሰውቲ ከይረኽቡኻ ግን፡ ጥንቅቅ በል”

“ሓቅኻ። ሎሚ ኣማስያይ ናብ ዓድና ክኸይድ’የ። ጽባሕ ኣድገይ ሸባሊለ እግስግስ”

“ባቃ። በል የሳልጠልካ ረድኢ ዓርከይ”

“ኣሜን…! ሶሉስ ምሸት ዓድና ተመሊሰ፡ ረቡዕ ከምዛ እዋን ኣብዚ ኣለኹ ቻው” ተሳናበቶ።ናይ ኢድ ምጭብባጥ ወሲኾም ኣኣንፈቶም ሓዙ።

ወዲ ፎቶ ንረድኢ ድሕሪ ምፍናዉ፡ ኣይቀሰነን።ኣብ ሓንጎሉ ብልጭ ዝበለቶ ሓሳብ ድቃስ ትህብ ኣይነበረትን።ምሉእ ለይቲ ልዋም ሃዲምዎ ሓደረ።እታ ሓንሳብ ማሕ-ብልጭ ዝበለቶ ሓሳብ፡ንመላእ ቀልቡ ተማሰሐቶ።ደጋጊሙ ተቃለሳ። ሕልንኡ ክሸይጥ’ያ ትውትውቶ ኔራ።ኣብ ውሽጢ ርእሱ ረመጽ ዝተኻዕዎ ኮይኑ ተሰምዖ።ጽማቕ ኣምዐ ከምዝሰተየ፡ ውሽጢ ልቡ ሓው ሓው በሎ።በቲ ካልእ ድማ፡ ስልጣን ምስ ምሉእ ጹሩራታ ፍ ሽ ኽ ትብሎ ዘላ ኮይኑ ተሰምዖ።ኩሎም ሚሊሻ ስርናይ ገጹ ርእዮም ክሽቕረሩ ተሳእልዎ።ወሰነ።ኣማስይኡ፡ብረቱ ታሓንጊጡ ከውልን ጽምውን’ዩ፡ ብዝበሎ ስንጭሮ ሃተፈ።ዝወለደት ክትወልድ ቆሪጹ’ዩ።ድሕሪ ናይ ክልተ ስዓት ሕቡእ ጉዕዞ ኣብ ከንፈር’ታ ተወሊዱ ዝዓበየላ ዓዲ ተወረመ።ከም ኣብ ሰንቀ ዘድበየ ሓኽሊ ድሙ፡ኣብ ገምገም’ታ ዓዲ ኣብ ዝርከብ ጉርዒ ተሸጉጡ ከውታ ተጸበየ።ድሕሪ ጽጹይ ጽንተዋ፡ናብ ህድሞ እንዳ ረድኢ ተቋመተ።ብኽቱር ጥንቃቀ ከኣ፡ ኣብ ኣፍ ልዳት’ታ ህድሞ ተላሒጉ ማዕጾ ኳሕኩሐ።”መን ኢኻ…?” ደበሶም ርዑድ ድምጺ ፈነወ።

“ክፈተኒ ኣነ’የ ኣነ ጉዑሽ “ወዲ ፈቶ መንነቱ ኣነጸረ።ደበሶም ኣይተማተአን፡ ማዕጾ ኣርሕዩ ኣእተዎ።ኣብ ናይ ካልኢታት ህሞት ሞንኩብ ንሞንኩን ተጓነጹ።ምስ ሓጺርን ትሑትን ልውውጥ ሰላምታ።ታህዋኽ ወዲ ፈቶ ነቲ ጃጃዊ ደበሶም ኣስገኦ።”ደ በ ሶ ም” ኣብ እዝኑ ተወቲፉ ኣድሃየ ወዲ ፎቶ።

“እ…እ!” ከንፈጥፍጥ ደለየ ደበሶም።

“ብረት ናይ ረዳኢ ዓርከይ ኣበይ ኣላ” ብትሑት ሕሽክታ ሓተተ።

“ኣብ ቆፎ” ብጥሪኣ መለሰ ደበሶም።

“በል ሻዕብያ ናብዚ ዓዲ ኣትዮም ኣለዉ!”

“ገ ድ ሊ!” ክነፍር ደለየ ደበሶም።

“እወ ገድሊ!… ብረት ናይ ረድኢ ዓርከይ ፈቲሾም ክወስድዋ’ዮም።ንዓኻ ውን ኣይምሕሩኻን’ዮም።ስለዚ’የ መጽየካ ዘለኹ። ቀልጥፍ ኣውጻያ’ሞ፡ምሳይ ናብ መዓስከር ከይድካ ክትሓድር ኢኻ።ጽባሕ ገድሊ ምስ ከዱ ሒዝካያ ትምለስ። ባዕለይ ከፋንወካ’የ”በሎ።ደበሶም ኣይተጠራጠረን። ነታ ብረት ተቀላጢፉ ኣውጽኣ።ማዕጾ ኣገፍቲኖም ከኣ ካብቲ ዓቢ ህድሞ ብምውጻእ ወዲ ፎቶ ብዝሓረዮ ሩባ ሩባ መገዶም ቀጸሉ።

ምጥፋእ ደበሶም ንተቀማጦ ኩዶ-ንፋሻ ከብዶም በልዖም።ረድኢ ብጓሂ ተሓመሰ።ዘኽቲሙ ምዕባዩ ከይኣኽሎ፡ እቲ እንኮ ሓዉ ኣሰር ዘይብሉ ምጥፍኡ ምፍጣሩ ኣፈንፈኖ።ዝብሎን ዝገብሮን ጨነቆ።ኣብታ ገረውረው ዝበለት ህድሞ ተኾርመየ።ኩሉ ነባሪ ዓዲ ንረድኢ ንምጽንናዕ ውሓዘ።ወዲ ፎቶ ዉን ብሓዘን ተዋሒጡ ምስ ረዳኢ ውዓለ።ብጓሂ ምኹምታሩ ብቃንኡ እናተንበሀ ከኣ፡ ክምዕዶ ኣንቀደ።”እሞ ረድኢ ዓርከይ ስብ ዘይረረኽቦ ናጤባ’ዩ ወሪዱካ ዘሎ።ደበሶም ንነብሱ ጥራሕ ከይጠፍእ፡ ብረትካ ምልካሙ’ዩ ‘ቲ ዝብኣሰ።’ምበር ደበሶም ደኣ ናበይ ከይከይድ ኢኻ ፈሪሕካ? ዘይናብ ገድሊ’ዩ ከይዱ ዝኸውን። ሕጂ ንስካ ኩሉ ገዲፍካ ነብስካ ኣውጽእ!” በሎ።

“እሞ’ታይ እንተገብርኩ ይሓይሽ?”

“ዋእ! ብረትካ ኣጥፊእካ’ታይ ከምዝጽበየካ መቸም ፍሉጥ’ዩ።ጠባይ ኣምሓራ ትስሕቶ ኢኻ ኣይብልን’የ።ገሽካ ምቅናይካ ውን ኩሉ ዝፈልጦ’ዩ።እዞም ኩሎም ሕዙናት ዝመስሉ ሰባት ብሓቂ ዝሓዘኑልካ ከይመስለካ።ኣይትዓሹ ረዳኢ ዓርከይ መባጻጻሕቲ ወረ’ዮም። ‘ብረቱ ንሻዕብያ ኣረኪብዋ መጽኡ። ንሓዉ ከኣ ናብ ሻዕብያ ኣሰሊፍዎ’ ክብሉ’ዮም። ድሮ’ኳ ኣብጺሖሙልካ ይኾኑ። ስለዚ ከይዋዓልካን ከይሓደርካን ናብ ገድሊ ውጻእ” ኣዕሚቁ ኣተንፈሰ።ረድኢ ውን ኣይተማተአን። ወዲ ፎቶ ዝምከር መኺሩ ናብ ማዓስከሩ ኣንፈተ።ካብ ገጽ ረዳኢ ክኽወል ተረቢጹ’ዩ ጸኒሑ።በቃ ብዘይትስፉው ስንብታ ተፈላለዩ። ድሕሪኡስ ረድኢ ውን ኣብቲ ዓዲ ኣይደንጎየን።ኣሰር ኣይገደፈን።ቁልቁል ዝኣፋ” ናብ ገድሊ’ዩ ከይዱ ‘ዩዝኸውን” ዝብል ግምት’ውን ነዊሕ ከይጸንሐ ሃሰሰ።ወዲ ፎቶ ከኣ ልቡ ወደቀሉ። ኩሉ ስግኣቱ፡ከም ግመ ረፋድ ተቀንጠጠሉ።

ስዓት ሓደ ናይ ለይቲ ኣብ ከባቢ ነቅጣ ኣምሓራ ሸውዓተ ጠያይቲ ተተኮሳ።እተን ሰለስተ ንኣንፊ ስሜን፡እተን ኣርባዕተ ከኣ ንኣንፊ ደቡብ።ከምዝተተኮሳ ድምጺ ዝነተጓሉ ኣፈ- ሙዝ እኹል ሓበሬታ ሃበ።እቲ ምልውዋጥ ተኽሲ ዝመስል ክስተት፡ ካብቲ ጦር ሰራዊት ጥራሕ ዝዓረድሉ ነቕጣ ናይ ሰለስተ ሚኢቲ ሜትሮ ዝግመት ርሕቀት ነበሮ።ሓሞቱ ዝተኻዕዎ ሰራዊት፡ ኣኣብ ድፍዑ ኣትዩ ተጻናጸነ።ኣዘዝቲ’ቲ ማዓስከር ቁንቚኛ’ቲ ተኽሲ ሓርበቶም።ዳሃይ’ቲ ተኽሲ ህጣም ተሳእኖ።ኣብ ትኩር ምክትታል እንከለዉ ግን፡ ካብ ቀረባ ርህቀት ቀጢን ኣውያት ተሰምዐ።ነገራቱ ጋን ሰርሖም።ኣብ መወዳእታ ግን፡ ኣብ ክልተ ጉጅለ፡ ዐዕስራ ዝኣባላተን ክልተ መሳርዕ፡ ብኽልተ ኣንፈት ልኣኹ።እቶም ወተሃደራት ብራዕዲ ተዋሒጦም፡ብኽቱር ጥንቃቀ፡በቲ ዘየቛርጽ ኣውያት፡እናተመርሑ ገስገሱ።ነቲ ቦታ ካኣ፡ ኣብ ዕጹው ሳንዱቕ ኣእተውዎ።ሽዑ ሓደ ሰብ፡ ንሓደ ዝወደቀ ካልኣዩ ክረድእ ተዓዘቡ።ነቲ ሰብ ጉንብሕብሕ ክብል’ዮም ርእዮሞ።ሓደ ክንዲ በቅሊ ዝከዉን ወተሓደር ብረቱ እናዓመረ፡ “ማን ነህ እጅህን ወደላይ”ክብል ኣግባዕብዐ።

“ኣነ’የ…ኣነ ወዲ ፎቶ”መንነቱ ኣነጸረ።

“መን ወዲ ፎቶ ኢድኻ ልዕቅብ”በለ ሓደ ኣረጋዊ ዝስሙ መደበኛ ሰራዊት።ወዲ ፎቶ ቋንቋ ትግርኛ ምስምዑ ባህ ኣይበሎን።ዝገብሮ ስለዘይነበሮ ግን፡ “ኣባል ህዝባዊ ሰራዊት ሚሊሻ’የ”ብምባል ቁጽሪ ኣሃድኡን ኣስማት ኣዘዝቱን ብንጹር ብምሕባር፡ ብገርሁ ዓዱ ኣማስዩ ናብ ማዓስከሩ እናኸደ እንከሎ፡ ነቲ ነቅጣ ክስልዩ ዝጸናጸኑ ሓሙሽተ ሽድሽተ ዝኮነ ሰራዊት ሻዕብያ ከምዝጎነፍዎን ንሓደ ካብኣቶም ተዂሱ ብርኩ ብምሕምሻሽ ከምዘውደቆን፡ እቶም ካልኦት ግን ሃዲሞም ከምዘምለጡን ኣረዳኦም።ድሕሪኡ ዝኣክል ጥንቃቀ እናገበሩ ናብ ወዲ ፎቶ ተጸንበሩ።ኩሎም ነቲ ኣብ ምድሪ ተዘርጊሑ ብቃንዛ ዝፋሓስ ዝነበረ ደበሶም ክርእዩ ተዳፋፍኡ።ደበሶም የማነይቲ ብርኩ ተሓምሽሻ ነበረት።እግሩ ካብ ስራሕ ወጻኢ ኮይና እናረኣይዋ ከኣ፡ ናብ ምቅፋዱን ምዝላፉን ጥራይ ኣድሃቡ።

ስዓት ዓሰርተ ረፋድ ኣቢሉ እኸውን ፡ሓንቲ ሞስኮ ቢች ዞኣይነታ ወተሃደራዊት መኪና ካብቲ መዓስከር በረረት።ወዲ ፎቶ ብሓያለይ ሰብ ጹሩራ ተማእኪሉ፡ብህዱእ መንፈስ ይምልከታ ነበረ።ደበሶም’ዩ ኣብ ውሽጣ ኔሩ።መንፈሱ ክሕደስ ተፈለጦ።ወዲ ፎቶ፡ ብብዙሓት ኣዘዝቲ’ዩ ተወዲሱ።ኣብቲ ማዓስከር ዝነበረ ሰራዊት ኩሉ ንወዲ ፎቶ ክርእዮ ታሃንጠየ።በብኣፎም “ጅግና ኣደ ወሊዳ ትምከን!” ክብልዎ ይሰምዖም ነበረ።ንብዙሓት ኣዘዝቲ’ቲ መዓስከር፡ ነቲ” ወንበዴ”ዝበሎ ደበሶም ከመይ ጌሩ ከምዝማረኾ ብዝገለጸሎም፡ ብትብዓቱ ዘይተደነቀ ኣይነበሮምን።ኣረጋዊ ዝተባህለ መኮነን ግን ቃሕ ዝበሎ ኣይመስልን።ኣረጋዊ ንወዲ ፎቶ ብቆልዕኡ’ዩ ዝፈልጦ።ንደበሶም ውን ኣይሰሓቶን።ንኹሉ ኣብ ውሽጡ ጌርዎ ግና ስቅ ኢሉ ነበረ።ቅድሚ ሓያለ ዓማታት ኣብ ኩዶ-ንፋሻን ከባቢኣን ብውዕለት ዝናበር ዝነበረ ተግረዋይ’ዩ።ነቲ ከባቢ ከም ከብዲ ኢዱ’ዩ ዝፈልጦ።እቶም ኣምሓራ ውን፡ ምስ ሻዕብያ ኢድ ከይህልዎ ወትሩ ስለዝጥርጥርዎ፡ኣይኣምንዎን’ዮም። ብስዉር ከኣ ይከታተልዎ።

ወዲ ፎቶ ሽመት ሓለቃ ሚኢቲ ክቅበል ግዜ ኣይወሰደሉን።ሓደ ወንበዴ ምስ ጠበንጅኡ’ዩ ማሪኹ ኣረኪብዎም።”የጅግኖች ጅግና” ተባሂሉ፡ ሓለቃ ምኢቲ ኮይኑ ናይ ምሉእ ወረዳ ሚሊሻ ስርናይ ክእዝዝ ተመሪቑ።ወዲ ፎቶ ሓሳብ ልቡ ሰሚሩ።”ሕጂ ኢና ዝጠፋእና!” በለት ወረዳ ብወረድኣ።ወረዳ ምሉእ” ንስካ ሓራዲ ንስካ ፈራዲ” በለቶ።ጅብኡ ብሰልዲ ገዛኡ ብህያብ ኣዕለቅለቀ።ቢራን ዊስክን መቋሰዩ ጮማ ገበሮም።እታ ቁንጽብቲ ነብሱ፡ ጥንብልብል በለት።ዝሓረያ ላም ብዘይፍቃድ ዋንኣ ክሓርዳ ዝእግሞ የለን።”‘ዒሕ’ዝመለ ማሕጎማ’ዩ “በለ ።ምስ ጸገበ”ሰይቲ ሰብኣይ’ያ” ኢሉ ዝዓግት ሕልንኡ ሞቶ።ከም ሕሱም ባዕሊጉን ወራዙት ኣራኺሱን።ክድዓቱ ደረት ተሳእኖ።ንኽንደይ ንጹሃት ዜጋታት መባድልቲ ስልጣኑ ገበሮም።ንኹሉ ብጦርሰራዊትን ሚሊሻ ስርናይን ዝፍጸም በደልን ኣደራዕን ዋንኦም ኮነ።ብመርገም ዝመውት እንተዝነብር፡ ሓንቲ ለይቲ ኣይምሓደረን።ወረዳ ብወረዳኣ” ኤህ!” በለቶ።ወርኡን ዝንኡን እናሓደረ፡ ግዛኣቱ ኣስፋሕፍሐ። ብዝሓለፎ”ወዲ ፎቶ ወዲ ፎቶ”ኮነ። “መዓልቲኻ ተጸበ “ዝብላ ቅሑራት ልብታት ኣብ ፍቆድኡ ሓንሓና።ወላዲኡ ብጓሂ ተሰኒፎም፡ ንእዲ ሒዞም’ዮም። ክበጽሖም ነንዝመጸ ከኣ፡” ሓኺኸዮ’የ! ‘ዓኽ እሊ ጠፍ ‘ ኢለዮ’የ!ብኣበ-ነብሰይ ኣኾኒነዮ’የ!” ዝብላ ቃላት ጽልኢ መዝሙሮም ገበርወን።ወላዲቱ ከኣ፡ “ነዚ ዝወለድኩላ ለይትስ…እህም!” መለቀብታ የብለንን።ትክን ተባዕን መውጻኢ ኣይስእንን” ከምዝባሃል ልዕሊ ኩሉ ንስድራቤት ወዲ ፎቶ ከብዶም ዝሓመሶም እንተ ኔሩ፡ “ወዲ ፎቶ ንደበሶም፡ ኣሕሊፉ ንጸላኢ ሂብዎ!” ዝብል ጽንጽንታ’ዩ። እቲ ብሕሹኽታ ዝነፍስ ሰራም ወረ፡ ካበይ ከምዝላሓኸ ዝፍለጥ ኣይኮነን።ዋና’ዚ ሰባብ ወረ ግን፡ ‘ኣረጋዊ’ዩ”ተባሂሉ ዉን ፈኸም ይብል’ዩ።እንተኾነ ኣብ እዝኒ ወዲ ፎቶ ይብጻሕ ኣይብጻሕ እዝጊ ዋንኡ።

ግዜ ክልተ’ዩ ብልሑ። ታሪኽ ባዓል ወዲ ፎቶን፡ ሰራዊት ደርግን ተዛዚሙ። ሰራዊት ደርግ፡ ኣብ 1991 ብስዕረ ክበታተን እንከሎ፡ እቲ ኣብ ዝባን ህዝቢ ወረዳ ኩዶ-ንፋሻ፡ንኣስታት ዓሰርተ ዓመታት ቸቸይ ዝበለ ወዲ ፎቶ፡ካብ ዓይኒ ሓፋሽ ኣይታሓብአን።ብሩባ ኩዶ-ንፋሻ በቲኹ፡ ናብ ኢትዮጱያ ክሰግር ክብል፡ ኣብ ሞንጎ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት፡ ብኣባላት ኣሃዱ ሓለዋ ከባቢ ተማረኸ።

ነቦይ ዕጡቕ ናኤብ’ዩ ክበጽሖም መጺኡ።ዕድሚኡ ማዕረ ዕምሪ ማሕዩሮም’ዩ።ኣብ ጉንበት 1991 ምስ ተወልደ፡ኣብኡ” ናጽነት ኤርትራና ብደምና”ንዝብል ጭርሖ መዘክር ክገብር’ዩ፡ ንወዱ’ናኤብ’ ሰምይዎ።ናኤብ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣባል ሓንቲ ጉጅለ ባህሊ ኮይኑ፡ ን እሱራት ከዛናግዕ ናብቲ ቤት ማእሰርቲ ምስ መጸ’ዩ ነቦይ ዕጡቕ ተላልይዎም።ክፋላለዩ እንከለዉ ከኣ፡ “ምስ” ስድራቤተይ ክበጽሃኩም ክመጻ’የ ኣቦይ ዕጡቕ!”ኢሉ ኣተስፍይዎም ብምንባሩ ይዝክሩ። እንሀ ከኣ ከም ቃሉ፡ ንኣቡን ሓውብኡን ሒዙ ደበኽ ኢልዎም።

ኣቦይ ዕጡቕ ገጽ ናኤብ ምስ ራኣዩ ፍኹስ ኢልዎም።”ናኤብ ወደይ ኣይጠለምካን እሙን ኢኻ።እሙን ከም እዝጊ!” ኣፎም ከፈቱ።ኣካላቶም ፈሪሱ’ዩ። ጓህን ሽምግልናን ተሻርዩ ዝገደፈሎም የብሉን።እናንገብገቡ ምስ ሳዓምዎ ከኣ።”ደጊም ሓደ ስድራ ኢና!” በልዎ ዓይኒ ዓይኑ እናጠመቱ።ናኤብ ንሕቕኦም ደጊፉ ኮፍ ኣበሎም።ስልጣንያን መግብን ዝተፈላለዩ ፍሩታታትን ዝተተኽተኸት ዘንቢል’ዩ ሒዝሎም መጺኡ።ኣዒንቲ ኣቦይ ዕጡቕ ግን፡ ናብታ ናኤብ ኣንጠልጢልዋ ዝነበረ ካቦት ኣነጻጸራ።ዛሕሊ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ዝጽወር ኣይነበረን።ኣቦ ናኤብ የማነይቲ ዓይኑ ኣብ ገጾም ተኺሉ፡ ኣብ መንጽሮም ተቀመጠ።ሓንቲ ዓይኑ ንናጽነት ዝወፈየ ሓርበኛ’ዩ።ሓውቦ ናኤብ ግን፡ ንዕኡ ዝከውን መቓምጦ ኣይረኸበን።ምርኩሱ ተደጊፉ ኣብ ጎኒ ሓዉ ቖመ ።” በሉ ኣቦይ ዕጡቕ እዚኣቶም’ዮም ስድራ ቤተይ። እዚ ባባየይ’ዩ። እዚ ከኣ ሓውቦይ’ዩ!” በለ ናኤብ ናብ ክልቲኦም በብተራ እናመልከተ።ቀጺሉ ፡”ባባ ከኣ እቶም ዝበልኩኹም ምሽክን ሰብኣይ እዚኦም’ዮም። ‘ኣቦይ ዕጡቕ’ ይባሃሉ” በለ ባህ ኢልዎ እናኽመስመሰ።”መን’ዩ ስምኩም?” ሓተተ ኣቦ ናኤብ ወቃሕትኦም ምጭባጥ ስኢኑ።

“ጉዑሽ” በሉ ኣዒንቶም ኣብ ገጹ ተኺሎም።

“ጉዑሽ መን?” ሱር ልቡ ከንበድብድ እናተፈለጦ፡ ትንፋሱ ቁርጽ ቁርጽ ክብሎ ጀመረ።

“ጉዑሽ ፎቶ…!” ቀዛሕ ዝበሎም ጥዒምዎም፡ሞት ኮይኑ ክመጾም ተመነዩ።

ረድኢ ቁስሉ ከምዝተጎድአ ኣራዊት፡ ፈግ ኢሉ ተንሰአ።ልቡ ኣብ ክልተ ዝተገምዐት ኮይና ተሰማዓቶ።ኣስናኑ ባዕላቶም ሓራቀሙ!!”እህም! በሉ ኣነ ከኣ፡ ረድኢ’የ ረዳኢ ንጉሰ፡ እዚ በዓል ምርኩስ ከኣ፡ ደበሶም ሓወይ’ዩ!” በሎም።ኣቦይ ዕጡቕ ጸርጊ በርቂ ከም ዘኸንደዶም፡ ኣብ እግሪ ደቦሶም ሽኽልል ኢሎም ተሰጥሑ!! ደቦሶም ዝተደገፎ ምርኩስ ኣዛናቢሎም ከየውድቅዎ፡ ፍንትት በለ።ኣባላት ሓለዋ’ቲ ቤት ማእሰርቲ ከልዕልዎም እንከለዉ ግን፡”ሸላይ ኣእትዉኒ… ሽላይ’ያ ዑቅባይ! ብዘይካ ሸላ ሰታሪ የብለይን!….ንሳ’ያ ሰበይ ንሳ’ያ ውልዶይ ንሳ’ ታ ሰታሪት ሸላይ!” ዝብላ ቃላት ክደገግምዎን ዝሰምዐ ዘበለ፡ ዘይተደንጸወ ኣይነበረን።

ግርማይ ኣስፋሃ/ ዓንቂ/

ሓምለ 2011

Published by

HABESHA PROFILE

film production writer( screenplay ,poem,and story

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.